Stevia: de nieuwe zoetstof

In de zomer van 2011 zag ik mijn sportvriendin er voor het eerst mee. Met een potje Stevia zoetjes. Op de voorkant stond: natuurproduct uit Paraguay, en op de achterkant: niet voor inwendig gebruik.

“Ha ha, niet voor inwendig gebruik,” lachte ze en mikte twee tabletjes in haar koffie.
“Hoezo staat dat er op dan?”
“Ja, het is officieel verboden geloof ik.”

Dat mijn sportieve, bewust etende vriendin een verboden middel in haar koffie zou doen leek mij sterk. Maar toch was het zo, want pas in december 2011 werd Stevia in Europa toegestaan als ingrediënt in voedingsmiddelen. Daarvóór mocht het wel verkocht worden, maar niet als voedingsmiddel; vandaar dat slimme fabrikanten er “niet voor inwendig gebruik” opzetten, in het vertrouwen dat de consument daar wel doorheen zou kijken.

Zoetstof

Wat is het eigenlijk, stevia, en waarom was het zo lang verboden in Europa?

Stevia is een natuurlijke zoetstof zonder calorieën. Het wordt gemaakt van het extract van de steviaplant. Stevia komt uit Zuid-Amerika, waar indianen al eeuwen de bladeren gebruiken om hun dranken te zoeten. Ze drogen de bladeren en vermalen ze tot poeder. Dit poeder is 15 a 30 keer zo zoet als suiker.

Het grote voordeel van een zoetstof zonder calorieën is uiteraard, dat je zoet kunt eten zonder aan te komen. Maar stevia was lang als zoetstof in voedingsmiddelen verboden in Europa, omdat het niet goedgekeurd was door de European Food Safety Authority (EFSA). Enerzijds waren er voldoende alternatieven zoals aspartaam. Anderzijds zette men vraagtekens bij de veiligheid van het middel. Maar door een toenemende vraag van consumenten naar natuurlijke producten heeft men stevia onderzocht en veilig bevonden. Vervolgens is het op de Europese markt toegelaten.

Vóórdat stevia officieel als zoetstof mocht worden gebruikt kon je het alleen kopen bij de natuurwinkel of op Internet. Maar onmiddellijk na de goedkeuring kwamen er steviaklontjes, zoetjes en poeder in de schappen van bijvoorbeeld C1000 en Albert Heijn. Uiteraard niet op basis van gedroogde en vermalen bladeren, maar rechtstreeks op basis van de zoete bestanddelen van het steviablad, de steviolglycosiden, die 250 tot 450 keer zoeter zijn dan suiker.

Stevia: Maximale hoeveelheid

honingkruid

De EFSA heeft het gebruik van stevia als zoetstof in produkten aan een maximum gebonden – dit in verband met de ADI, de aanvaardbare dagelijkse inname. Daarom zijn producten die gezoet zijn met stevia, vaak ook nog gezoet met een andere stof, bijvoorbeeld gewone suiker of rietsuiker. Dit wordt overigens ook gedaan omdat zoeten met alleen stevia een dropachtige nasmaak kan geven.

De steviaplant is in Nederland bekend onder de naam honingkruid. Sommige fabrikanten duiden de zoetstof dan ook niet aan als stevia, maar als honingkruidextract. Het honingkruidplantje kun je in het voorjaar gewoon bij het tuincentrum halen. De blaadjes kun je drogen en gebruiken: je kunt er bijvoorbeeld kruidenthee van zetten. Of doe als de Indianen in Zuid-Amerika, vermaal ze tot poeder in een vijzel en zoet er je thee mee.

Alette Jurgens-van Bentum

Alette Jurgens-van Bentum (1972) is Neerlandicus, wekelijks bezoeker van de sportschool en schrijfster van het autobiografische boek TIKA. Met enige regelmaat zal ze op Energy+ Life bloggen over haar visie op gezondheid, sporten en voeding.

Google+